RSS NEWS

  • सुखद परिणाम के पीछे अविरत कर्म साधना होती है – डॉ. मोहन भागवत जी
    छ्त्रपती संभाजीनगर. राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ के सरसंघचालक डॉ. मोहन भागवत जी ने स्व. दत्ताजी भाले स्मृति समिति कार्यालय के लोकार्पण अवसर पर कहा कि संघ जो कहता है वह सही है, संघ जो कहता है वह करना है, लाखों स्वयंसेवक इस भावना के साथ काम करते आए, इसीलिए हम आज इसका विशाल रूप देख सकते […]
  • ఆధునిక హిందూ సమాజ నిర్మాణంలో డా అంబేద్క‌ర్‌ కీలక పాత్ర
    సామాజిక సమానత కోసం డా. అంబేద్క‌ర్‌ చేసిన కృషిని సమాజం గుర్తించవలసి ఉంది. అలాంటి వారిని నేడు కులాల ఆధారంగా గుర్తిస్తున్నారు. కాని ఆ మహాపురుషులు ఏనాడు తాము ఒక కులనాయకుడిగా వ్యవహరించలేదు. జాతీయ నాయకుడిగానే వ్యవహరించారు. వారు జీవించిన కాలం, ఆనాటి దేశ పరిస్థితులు భిన్నమైనవి. హిందూ సమాజంలో నెలకొన్న కుల అసమానతలు, అంటరానితనాన్ని దూరం చేసి ఆరోగ్యవంతమైన, దురాచారాలు లేని ఆధునిక హిందూ సమాజ నిర్మాణానికి కృషిచేశారు. డా|| అంబేద్క‌ర్‌ భీమ్‌రావ్‌ అంబేడ్కర్‌ 14 […]
  • Mahatma Jyotiba Phule Birth Anniversary: Visionary social reformer and advocate of equality
    Jotiba (Mahatma Jyotiba Phule) was the first Indian to start a school for the Untouchables and a girls’ school in Maharashtra. Mahatma Gandhi called him a real Mahatma, and Veer Savarkar described him as a social revolutionary. Birth and background His great-grandfather was a chaugula, an inferior village servant, at Katgun, twenty-five miles from Satara. […]
  • అణగారిన వర్గాల ఆశాజ్యోతి మహాత్మా జ్యోతిబా ఫూలే
    స‌మాజంలో మూఢ‌నమ్మకాలు, అంధ‌విశ్వాసాల‌తో నలిగిపోతూ అణగారిన బడుగు బలహీన వర్గాలకు మహాత్మా జ్యోతిబా ఫూలే కొత్త‌దారి చూపారు. చేయి ప‌ట్టి న‌డిపించారు. విద్య అనేది ప్ర‌తి ఒక్క‌రి హ‌క్కు అని చాటిచెప్పారు. భార‌త‌దేశంలో సామాజిక సంస్కరణ ఉద్య‌మానికి బీజం మొద‌టి మ‌హోన్న‌తుడు మహాత్మా జ్యోతిబా ఫూలే అనే చెప్పాలి. ఆయన సతీమణి సావిత్రిబాయి ఫులే మన దేశంలో తొలి మహిళా ఉపాధ్యాయురాలు. సంఘ సంస్కర్త, ఉద్యమకారుడు, సమాజ సేవకుడెైన జ్యోతీబా ఫులే మహారాష్ట్రలోని సతారా జిల్లాలోని వ్యవసాయ […]
  • వేదమత ఉద్ధారకులు… విజయనగర సామ్రాజ్య స్థాపకులు విద్యారణ్యులు
    ఆదిశంకరుల తరువాత అంతటివారిగా పేరు పొందిరన మహనీయులు విద్యారణ్యస్వామి. మహాయోగి, మహామతి, కవి, తాత్వికుడు, ద్రష్ట, వేదత్రయ భాష్య కర్త, బ్రహ్మవిద్య పారంగతుడు, శ్రౌత స్మార్త క్రియాపరుడు, వేదాంత శాస్త్ర ఆది రచయిత, శతాధిక గ్రంథకర్త, విఖ్యాత పురుషుడు, ప్రత్యేకించి విజయనగర మహా హిందూ సామ్రాజ్య నిర్మాత, రాజ్య స్థాపకుడు, మహామంత్రి, హిందూ మతోద్ధారకుడు, విరూపాక్ష పీఠ స్థాపకుడు, శృంగేరీ పీఠాధిపతిగా పలు విధాలైన ప్రత్యేకతలతో విద్యారణ్యస్వామి జగత్‌ ప్రసిద్ధి పొందారు. 1267లో వైశాఖ శుక్ల సప్తమి […]
  • ప్ర‌కృతి పండుగ ఉగాది
    సూర్యుడు మేషరాశిలో ప్రవేశించిన పుణ్య కాలం వసంత రుతువుకు మొదటి రోజు. అదే ఉగాది పర్వదినం. సంవత్స రానికి ఆది కనుక ‘సంవత్సరాది’ అని అంటాం. ఋతూనాం ముఖో వసంతః:’అన్న ఉపనిషద్‌ ‌వాక్యాన్ని బట్టి రుతువులన్నిటిలో వసంతానిదే అగ్రస్థానం. దీన్ని బట్టి ఆరంభ పండుగ ఉగాదికి గల ప్రాశస్త్యం మనకు తెలుస్తోంది. ‘సత్పురుషులు లోకంలో వసంత రుతువులా సంచరిస్తూ, శోభిస్తారు’ అని ఆదిశంకరాచార్యులు చెప్పారు. ‘ప్రభవ’ నుంచి ‘అక్షయ’ వరకు ఒక్కొక్క సంవత్సరానికి ఒక్కొక్క విశిష్టత ఉంది. […]
  • VIDEO: ఆధునిక దధీచి డాక్టర్జీ
    135 సంవత్సరాలకు పూర్వం జన్మించిన డాక్టర్జీ హిందూ సమాజ పునర్నిర్మాణానికి చేసిన ఆలోచనలు ఆచరణలు ఈ రోజుకి ఆచరణీయం. వారు ప్రారంభించిన సంఘ ద్వారా దేశ మంతా ఒక వ్యవస్థ నిర్మాణం జరిగింది . ఈ రోజున ఆ వ్యవస్థ దేశంలో ఒక శక్తివంతమైనది. అది డాక్టర్ జి దార్శనకత అని మనం చెప్పవచ్చు. The post VIDEO: ఆధునిక దధీచి డాక్టర్జీ appeared first on VSK Telangana.
  • కాలం అనంతమైనది, దైవ స్వరూపం
    కాలం దైవ స్వరూపం,  కాలం అనంతమైనది,  ఈ సృష్టి అన్వేషణకు మూలం కాల గణన  మనదేశంలో కాల గణన ఎంతో శాస్త్రీయమైనది. మన దేశంలో కాలగణన ఖగోళంలోని గ్రహగమనం ఆధారంగా లెక్కిస్తారు. మన కాలగణనలో మన్వంతరము, యుగాలు,  సంవత్సరాలు, మాసాలు, పక్షము, రోజులు ఉంటాయి. అందులో  14 మన్వంతరాలు ఉన్నాయి. ఆ  మన్వంతరాల  క్రమంలో ప్రస్తుతం ఏడవ మన్వంతరమైన  వైవస్వత  మన్వంతరం ఇప్పుడు నడుస్తున్నది. ఒక మన్వంతరము అంటే 71 మహా యుగాలు, ఒక మహాయుగం అంటే నాలుగు యుగాల మొత్తం. నాలుగు యుగాలు 1] కృతయుగము 2]త్రేతాయుగము 3] […]
  • एक महान व्यक्तित्व : डॉक्टर हेडगेवार
    पंकज जगन्नाथ जयस्वाल श्री केशव बलिराम हेडगेवार जी, एक स्वतंत्रता सेनानी, जिन्होंने बचपन से ही अपने निजी जीवन में कठिनाइयों का सामना किया था, उन्होंने अपनी शिक्षा पूरी करते हुए खुद को राष्ट्र के लिए समर्पित कर दिया था। ब्रिटिश शासन और अन्याय का विरोध करने के लिए उन्हें दो बार कैद किया गया था। […]
  • జాతిలో ఆత్మవిశ్వాసమే డాక్టర్‌జీ జీవిత సందేశం
    సంవత్సరాది నాడు రాబోయే సంవత్సరంలో పొందబోయే సుఖాలను ఊహించుకుని మనిషి  ఆనందపడతాడు. మనసులో నవోత్సాహం పొంగుతూ ఉంటుంది. తన వయసు ఒక సంవత్సరం పెరిగిందన్న దురభిమానం కూడా ఉంటుంది. కాని మృత్యువు మరొక సంవత్సరం దగ్గరైందన్న ఆలోచన రాదు. నిజానికి ఈ విషయాన్నే దృష్టిలో ఉంచుకొని మిగిలి ఉన్న జీవితంలో చేసే  కార్యాలకు మరింత శక్తిని, బుద్ధిని, వేగాన్ని జోడించడం అవసరం. ఆజీవన కార్యం మన అంతఃకరణలలోని ఉదాత్త భావనలు అక్కడే ఉండిపోకూడదు. అవి కాస్తంత ఇతరులకూ […]

Saint Dnyaneshwar and Social Harmony

Saint Dnyaneshwar was a great saint and poet as well as promoter of the Bhagwat Sect in 13th Century Maharashtra. He was a yogi and a philosopher too. His poetic literature includes Bhavarthdeepika (Dnyaneshwari), Amrutanubhav, Changdevpasashti and HaripathacheAbhanga. Through his literature, he created confidence in common people that spiritual and philosophical thoughts could be expressed in Marathi language also and they have rightful share in the Cosmic Democracy. Saint Dnyaneshwar was born in Alandi in the year 1275AD(Bhadrapad Krishna Paksha Ashtami, 1332 Vikram Samvat)to Vitthalpant Kulkarni andRukminibai. Vitthalpant had four children: Nivrutti, Dnyanadev, Sopandev and Muktabai.  Ancestors of Vitthalpant were known to be very holy and righteous. Saint Dnyaneshwar’s great-grandfather Tryambakpant had obtained a spiritual-initiation at the hands of Gorakshanathand Dnyaneshwar’s grandfather Govindpant and grandmother Neerabai had obtained a spiritual-initiation at the hands of Gahininath. In his young age, Vitthalpant went to Varanasiand started living life of a Sanyasi (an ascetic). Later, his Guru sent him back to the house holder’s lifeto Alandi. Vitthalpant had four children in twelve years of Grihasthashram. Vitthalpant’s lineage formed the foundation stone of the spiritual way which promised spiritual liberation of the entire human race Dnyaneshwar has elaborated about this lineage in the last Chapter (Adhyay) of Dnyaneshwari (Chapter 19). The lineage goes like this:  Adinath, Matsyendranath, Chauranginath, Gorakshanath, Gahininath, Nivruttinath and Dnyananath (Dnyaneshwar himself). This lineage is clearly a Guru-Shishya Parampara, a pure lineage of the teacher and disciple.

After the death of their parents, Dnyaneshwar and his three siblings went from village to village spreading the message of Bhaktimarga(the path of Bhakti),throughKeertans and Pravachans (discourses). During this period, while at Mhalsapur (Nevase) which is about 2 km from Godavari, Dnyaneshwar completed Dnyanadevi or Dnyaneshwari in 1290 AD which was his commentary on the Bhagavad Geeta. He also composed Amrutanubhav or Anubhavamrutafter instructions from his Guru, Nivruttinath. Then he set out for a nation-wide pilgrimage with Saint Namdev spreading Bhagwat Dharma – Varkari Sampradaya. The devotees and believers of Varkari Sampradaya and others too call Saint Dnyaneshwar as “Mauli” (a respectful cupellationfor one’s mother) who cared for everyone and expected aspirations of all living beings to be fulfilled (‘जो जे वांछील, तो ते लाहो’). He laid the foundation stone of Bhagwat Dharma and the Varkari sect. Saint Dnyaneshwar performed an unparalleled task of bringing unity in the spiritual realm by informally leading such great saints as Saint Namdev, Saint GoraKumbhar, Saint Savtamali, Saint Narahari Sonar, and SaintChokhamela,etc. In Dnyaneshwari he has written

म्हणोनिकुळउत्तमनोहावें।जातीअंत्याहिव्हावें।

वरिदेहाचेनिनांवें।पशूचेंहीलाभो।।  (अ. ९ : ४४१)

तेपापयोनीहीहोतुकां।तेश्रुताधीतहीनहोतुकां।

परिमजसींतुकितांतुका।तुटीनाहीं।।  (अ. ९ : ४४९)

म्हणोनिकुळजातिवर्ण।हेआघवेचिगाअकारण।

एथअर्जुनामाझेपण।सार्थकएक।।  (अ. ९ : ४५६)

जैसेंतंवचिवहाळवोहळ।जंवनपवतीगंगाजळ।

मगहोऊनिठाकतीकेवळ।गंगारूप।।  (अ. ९ : ४५८)

कांखैरचंदनकाष्ठें।हेविवंचनातंवचिघटे।

जंवनघापतीएकवटें।अग्नीमाजीं।।  (अ. ९ : ४५९)

तैसेंक्षत्रीवैश्यस्त्रिया।कांशूद्रअंत्यादिइया।

जातीतंवचिवेगळालिया।जंवनपवतीमातें।।  (अ. ९ : ४६०)

 

Meaning: Until the water from a drain or river doesn’t merge into the Ganges, it is referred to as the water of a drain or river. However, once that same water merges into the Ganges, it is known as the Ganges river. Similarly, whether it’s the wood of the khair tree, sandalwood tree, or any other tree, this distinction remains until they are not thrown into a fire together. As soon as they enter the fire, all the wood becomes the same. In the same way, the distinctions of Kshatriyas, Vaishyas, Shudras, Antyajas, and women remain separate until they don’t unite with the supreme divine. Hence, the notions of superior castes, lineages, and classes are all futile. The word “Samras” is the favorite term of SaintDnyaneshwa. What is experienced with joy is called Samras. The foundation of harmony is laid in culture, which awakens the divinity within humans, so that they may recognize the divine in others. The primary goal of all saints, including SaintDnyaneshwa, was to awaken the divinity in humans. The path to coexistence is through spirituality. Saint Dnyaneshwar initiated the work of spiritual awakening. They have more faith in harmony than in opposition. Their ideology is not sectarian but integrated and comprehensive.  In 1296AD, Saint Dnyaneshwar took ‘Samadhi’ at the young age of 21 at Alandion the shores of Indrayani river. After his Samadhi within a year’s time his brothers Nivruttinath and Sopandev and sister Muktabai also left this mortal world.

Saint Dnyaneshwar’s first biography can be found in Saint Namdev’s Gatha, which is called “Adi, Teerthavali and Samadhi Abhangas”.

full article                Saint Dnyaneshwar Eng

Author: Dhananjay Sapre , Social Studies Foundation, Pune

(The original article is in Marathi. Translated into English by Sandeep Lele)       

******************************************************************************

References:

  • Dnyanadev and Dnyanadevi: Editor R. C. Dhere, ShrividyaPrakashan, first edition 1991
  • Aathav: Dhnanadevancha, Dnyanadevicha: Dr. Y. M. Pathan, Madhuraj Publications, first edition 1992
  • Saartha Dnyaneshwari: Editor S. V. Dandekar, Prasad Prakashan, third edition 1962
  • Dnyaneshwari Sanketik Shabda Darshan: P. D. Deshpande, Utkarsha Prakashan